Cari açık ve altın

SERVET YILDIRIM – Geçen haftaki yazıda Türkiye’nin cari işlemler açığının önemli bir kısmı dış ticaretinde verdiği açıktan kaynaklandığını ve burada da enerji ve altın ithalatının öne çıkan iki kalem olduğuna dikkat çekmiş, “Altın ticareti iki ucu keskin bıçak. Ödemeler dengesinde çok büyük dalgalanmalara yol açıyor. Geçen yılın ilk yarısındaki yüksek açığın arkasında altın ithalatındaki artış etkili olmuştu” demiştik.

Rakamların arasındaki fark

Önce rakamlara bakalım. TİM verilerine göre, Mücevher İhracatçıları Birliği üzerinden yapılan ihracat 2023 yılında 7,7 milyar dolar. Bunun dışında TÜİK verilerine göre ise mücevher sektöründe ihracat 13,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiş. Bunun içerisinde 3 milyar dolarlık turistlere yapılan kredi kartlı satışlar da yer alıyor. Burak Yılmaz, “Buna ilave olarak 15 bin doların altındaki çoğu mikro ihracat, MİB üzerinden geçmediği için TİM verilerine yansımamaktadır ama TÜİK verilerinde görülmektedir. Görüldüğü üzere mücevher sektörü ihracatı 2023 yılında 13 milyar doları geçmiştir. Buna ilave olarak komşu ülkelerden gelen dostlarımızın yaptıkları alışveriş var ki bavul ticareti olarak tanımlayacağımız bu ticaretle ilgili bir rakam vermemiz söz konusu değildir” diyor.

Kayıt dışı uyarısı

Ödemeler dengesini yorumlayan ekonomistler 2023’te cari işlemler dengesindeki yıllık açığın ikinci yarıda azalmasının arkasındaki nedenlerden biri olarak altın ithalatına yıl içinde getirilen kotayı gösteriyorlar. Zaten kotanın getiriliş amacı da bu tür bir etki yaratmaktı. Ancak Mücevher İhracatçıları Birliği’ne göre kota uygulaması ile “cari açığımız düşmedi, tam tersine arttı ama kayıt dışına kaydı.”

Birlik Başkanı Yakın bu durumu şöyle açıklıyor: “Altın kotası nedeniyle, ülkemizde altına talep azalmamış, bilakis kaçakçılığın önü açılarak dünya fiyatlarına kıyasla 3 bin dolarlık farklarla sınırlarımızdan kaçak altın akmaya başlamıştır. 1985 yılında 200 dolar kar etmek için neler yapıldığını anımsıyoruz; kg 3 bin dolar çok büyük bir kar ve kaçakçılar bu karı alırken ülkemizin yastık altındaki dövizi de ne yazık ki kayıt dışı olarak ülkemizi terk ediyor. Bu kan kaybı gözle görünmeyen, resmi rakamlara yansımayan bir iç kanamadır.”

Türkiye’de toplam ihracatın ortalama kilogram başına değeri 1,5 dolar dolayında seyrederken mücevher ihracatında bu rakam çok daha yüksek. Hatta birlik açıklamasında denildiği gibi “Mücevher ihracatının gram ihracat değeri bile pek çok sektörümüzün kilogram ihracat değerinin üzerinde.” Kısacası altın yükte hafif ama pahada ağır bir emtia. O nedenle ithalatı da ihracatı da haklı olarak dikkat çekiyor, önemli etkiler yaratıyor, çok konuşuluyor.

Yastık altı da var

“Amacımız ülke ekonomisine daha çok katkı sağlamak… Neticede Türkiye’nin katma değeri en yüksek ihracatına imza atmaktan ve her sene daha da yüksek performans göstermekten gurur duyuyoruz” diyen Burak Yakın ihracatı yapılmayan altınların da gerek kamu (Darphane, TCMB, Bankacılık sistemi) tarafından gerekse yastık altı olarak tabir edilen tasarruf talebi bakımından ülke ekonomisine dahil olduğuna dikkat çekiyor.

Daha önceki yazıda vurguladığım gibi altın konusu önemli ve çok boyutlu bir mesele. Ama Türkiye’nin ödemeler dengesi sorununun temelinde altın ve enerji etkisi bir yana “Ne kadar cari açık o kadar büyüme” diye özetlenebilecek bir büyüme modeli izliyor olmamız yatıyor. Daha yüksek büyüme oranına erişmek için daha yüksek düzeyde cari açık vermek zorunda olan bir ekonomik yapımız var. Açığın finansmanında ise finansman kalitesinin düşüklüğü bir sorun olarak karşımızda duruyor. Rekabet ettiğimiz ekonomilere kıyasla doğrudan yabancı sermaye yatırımı çekmekte zorlanıyoruz. Açığın finansmanı için daha kalıcı olan doğrudan yatırımlar yerine kısa vadeli olan portföy yatırımlarına başvuruyoruz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
betmarlo giriş
casibom giriş
jojobet
lidyabet giriş
lidyabet
betmoon
betnano
asyabahis
bahigo
bahigo
bahigo
bahiscom
bahiscom
belugabahis
belugabahis
betcup
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dinamobet
dinamobet
goldenbahis
grandpashabet
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
limanbet
limanbet
makrobet
mariobet
mariobet
mariobet
matbet
meritking
mobilbahis
mostbet
nakitbahis
ngsbahis
ngsbahis
ngsbahis
onwin
onwin
onwin
onwin
paribahis
paribahis
paribahis
perabet
perabet
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
1xbet
sahabet
sekabet
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
Abdulla62630105
asyabahis
betcup
betorspin
betpark
betpark
betpas
betpas
betper
betper
betsat
betvole
casinovale
dinamobet
dumanbet
elexbet
elitbahis
extrabet
extrabet
favoribahis
gobahis
goldenbahis
gorabet
hilbet
hilbet
ikimisli
ikimisli
interbahis
jasminbet
klasbahis
klasbahis
kordonbet
kralbet
kralbet
ligobet
limanbet
limanbet
mariobet
markajbet
marsbahis giriş
matadorbet
matadorbet
meritking
milanobet
milanobet
milosbet
milosbet
mostbet
mostbet
mrbahis
mrbahis
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
orisbet
xslot
superbetin
tarafbet giriş
tulipbet giriş
padisahbet
padişahbet
palacebet
palacebet
perabet
perabet
pinup
pokerbeta
polobet
polobet
pusulabet
pusulabet
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
jasminbet
redwin
redwin giriş
vdcasino
venüsbet
grandpashabet
supertotobet giriş
tipobet giriş
vdcasino giriş
betcup giriş
sekabet giriş
romabet
romabet
sahabet
savoybet
savoybet
savoybetting
tipobet
tulipbet
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Kartal Escort
pendik escort